بخش دوم ـ آیین دادرسی

 

فصل یکم ـ  صلاحیت 
ماده (29) علاوه بر موارد پیش بینی شده در دیگر قوانین، دادگاه های ایران در موارد زیر نیز صالح به رسیدگی خواهند بود.
الف- داده  های مجرمانه یا داده  هایی که برای ارتکاب جرم به کار رفته اند به هر نحو در سیستم  های رایانه  ای و مخابراتی یا حامل های داده موجود در قلمرو حاکمیت زمینی، دریایی و هوایی جمهوری اسلامی ایران ذخیره شده باشد.
ب- جرم از طریق وب  سایت  های دارای دامنه  مرتبه بالای کد کشوری ایران ارتکاب یافته باشد.
ج- جرم توسط هر ایرانی یا غیر ایرانی در خارج از ایران علیه سیستم  های رایانه  ای و مخابراتی و وب  سایت  های مورد استفاده یا تحت کنترل قوای سه گانه یا نهاد رهبری یا نمایندگی های رسمی دولت یا هر نهاد یا موسسه ای که خدمات عمومی ارائه می دهد یا علیه وب سایت های دارای دامنه مرتبه بالای کد کشوری ایران در سطح گسترده ارتکاب یافته باشد. 
د- جرایم رایانه ای متضمن سوء استفاده از اشخاص کمتر از 08 سال، اعم از آنکه مرتکب یا بزه دیده ایرانی یا غیرایرانی باشد.

 
ماده (30) چنانچه جرم رایانه ای در محلی کشف یا گزارش شود، ولی محل وقوع آن معلوم نباشد، دادسرای محل کشف مکلف است تحقیقات مقدماتی را انجام دهد.

 چنانچه محل وقوع جرم مشخص نشود ، دادسرا پس از اتمام تحقیقات مبادرت به صدور قرار می کند و دادگاه مربوط نیز رأی مقتضی را صادر خواهد کرد.

ماده (31) قوه قضاییه موظف است به تناسب ضرورت شعبه یا شعبی از داد سراها، دادگاه های عمومی و انقلاب، نظامی و تجدید نظر را برای رسیدگی به جرائم رایانه ای اختصاص دهد.

تبصره ـ قضات داد سراها و دادگاه های مذکور از میان قضاتی که آشنایی لازم به امور رایانه دارند انتخاب خواهند شد.

 

 ماده (32) در صورت بروز اختلاف در صلاحیت، حل اختلاف مطابق مقررات قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی خواهد بود. 
 

فصل دوم ـ جمع آوری ادله الکترونیکی

 مبحث اول ـ نگهداری داده ها  
ماده (33) ارائه دهندگان خدمات دسترسی موظفند داده ای ترافیک را حداقل تا شش ماه پس از ایجاد و اطلاعات کاربران را حداقل تا شش ماه پس از خاتمه اشتراک نگهداری کنند.

 تبصره 1ـ داده ترافیک هرگونه داده ای است که سیستم های رایانه ای در زنجیره ارتباطات رایانه ای و مخابراتی تولید می کنند تا امکان ردیابی آنها از مبداء تا مقصد وجود داشته باشد.

 این داده ها شامل اطلاعاتی از قبیل مبداء، مسیر، تاریخ، زمان، مدت و حجم ارتباط و نوع خدمات مربوطه می شود.

 تبصره 2ـ اطلاعات کاربر هرگونه اطلاعات راجع به کاربر خدمات دسترسی  از قبیل نوع خدمات، امکانات فنی مورد استفاده و مدت زمان آن، هویت ، آدرس جغرافیایی یا پستی یا IP، شماره تلفن و سایر مشخصات فردی اوست.

ماده(34) ارائه دهندگان خدمات میزبانی داخلی موظفند اطلاعات کاربران خود را حداقل تا شش ماه پس از خاتمه اشتراک و محتوای ذخیره شده و داده ترافیک حاصل از تغییرات ایجاد شده را حداقل تا پانزده روز نگهداری کنند. 
 

مبحث دوم ـ حفظ فوری داده های رایانه ای ذخیره شده 
ماده (35) هر گاه حفظ داده ای رایانه ای ذخیره شده برای تحقیق یا دادرسی لازم باشد، مقام قضایی می تواند دستور حفاظت از آنها را برای اشخاصی که به نحوی تحت تصرف یا کنترل دارند صادر کند. 
در شرایط فوری، نظیر خطر آسیب دیدن یا تغییر یا از بین رفتن داده ها، ضابطان قضایی می توانند رأساً دستور حفاظت را صادر کنند و مراتب را حداکثر تا 14 ساعت به اطلاع مقام قضایی برسانند. 
چنانچه هر یک از کارکنان دولت یا ضابطان قضایی یا سایر اشخاص از اجرای این دستور خودداری یا داده ای حفاظت شده را افشا کنند یا اشخاصی که داده ای مزبور به آنها مربوط می شود را از مفاد دستور صادره آگاه کنند، ضابطان قضایی و کارکنان دولت به مجازات امتناع از دستور مقام قضایی و سایر اشخاص به حبس از نود و یک روز تا شش ماه یا جزای نقدی از پنج تا ده میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.

 
تبصره 1ـ حفظ داده ها به منزله ارائه یا افشای آنها نبوده و مستلزم رعایت مقررات مربوط است.
 
تبصره 2ـ مدت زمان حفاظت از داده  ها حداکثر سه ماه است و در صورت لزوم با دستور مقام قضایی قابل تمدید است. 

 
 

مبحث سوم ـ ارائه دادهها 
ماده (36) مقام قضایی می تواند دستور ارائه داده ای حفاظت شده مذکور در مواد(34)، (33) و (31) فوق را به اشخاص یاد شده بدهد تا در اختیار ضابطان قرار گیرد. 
مستنکف از اجرای این دستور به مجازات مقرر در ماده (31) محکوم خواهد شد. 

 

 

مبحث چهارم ـ تفتیش و توقیف داده  ها و سیستم  های رایانه  ای و مخابراتی 
ماده (37) تفتیش و توقیف داده ها یا سیستم های رایانه ای و مخابراتی به موجب دستور قضایی و در مواردی به عمل می آید که ظن قوی به کشف جرم یا شناسایی متهم یا ادله جرم وجود داشته باشد.
 
ماده (38) تفتیش و توقیف داده ها یا سیستم های رایانه ای و مخابراتی در حضور متصرفان قانونی یا اشخاصی که به نحوی آنها را تحت کنترل قانونی دارند، نظیر متصدیان سیستم ها انجام خواهد شد. 
در غیر این صورت، قاضی با ذکر دلایل دستور تفتیش و توقیف بدون حضور اشخاص مذکور را صادر خواهد کرد.
 
ماده (39) دستور تفتیش و توقیف باید شامل اطلاعاتی باشد که به اجرای صحیح آن کمک می کند، از جمله اجرای دستور در محل یا خارج از آن، مشخصات مکان و محدوده تفتیش و توقیف، نوع و میزان داده ای مورد نظر، نوع و تعداد سخت افزارها و نرم افزارها ، نحوه دستیابی به داده ای رمزنگاری یا حذف شده و زمان تقریبی انجام تفتیش و توقیف.

ماده (40) تفتیش داده  ها یا سیستم  های رایانه ای و مخابراتی شامل اقدامات ذیل می شود:
الف- دسترسی به تمام یا بخشی از سیستم های رایانه ای یا مخابراتی. 
ب- دسترسی به حامل های داده از قبیل دیسکت ها یا لوح های فشرده یا کارت های حافظه. 
ج- دستیابی به داده ای حذف یا رمزنگاری شده. 

ماده (41) در توقیف داده ها، با رعایت تناسب، نوع، اهمیت و نقش آنها در ارتکاب جرم، به روش هایی از قبیل چاپ داده ها، کپی برداری یا تصویر برداری از تمام یا بخشی از داده ها ،غیر قابل دسترس کردن داده ها با روش هایی از قبیل تغییر گذرواژه یا رمزنگاری و ضبط حامل های داده عمل می شود.
 
ماده (42) در شرایط زیر سیستم های رایانه ای یا مخابراتی توقیف خواهند شد: 
الف- داده ای ذخیره شده به سهولت در دسترسی نبوده یا حجم زیادی داشته باشد، 
ب- تفتیش و تجزیه و تحلیل داده ها بدون سیستم سخت افزاری امکان پذیر نباشد، 
ج- متصرف قانونی سیستم رضایت داده باشد،
د- کپی برداری از داده ها به لحاظ فنی امکان پذیر نباشد،
هـ - تفتیش در محل باعث آسیب  داده ها شود،
و- سایر شرایطی که قاضی تشخیص دهد.

ماده(43) توقیف سیستم  های رایانه  ای یا مخابراتی متناسب با نوع و اهمیت و نقش آنها در ارتکاب جرم با روش هایی از قبیل تغییر گذرواژه به منظور عدم دسترسی به سیستم ،پلمپ سیستم در محل استقرار و ضبط سیستم صورت می گیرد.
 
ماده (44) چنانچه در حین اجرای دستور تفتیش و توقیف، تفتیش داده  های مرتبط با جرم ارتکابی در سایر سیستم های رایانه  ای یا مخابراتی که تحت کنترل یا تصرف متهم قرار دارند ضروری باشد، ضابطان با دستور مقام قضایی دامنه تفتیش و توقیف را به سیستم  های دیگر گسترش خواهند داد و داده  های مورد نظر را تفتیش یا توقیف خواهند کرد.
 
ماده (45) توقیف داده ها یا سیستم های رایانه ای یا مخابراتی که موجب ایراد لطمه جانی یا خسارات مالی شدید به اشخاص یا اخلال در ارائه خدمات عمومی می شود ممنوع است.
 
ماده (46) در جایی که اصل داده ها توقیف می شود، ذی نفع حق دارد پس از پرداخت هزینه از آنها کپی دریافت کند، مشروط به اینکه ارائه داده ای توقیف شده منافی با محرمانه بودن تحقیقات نباشد و به روند تحقیقات لطمه ای وارد نسازد و داده ها مجرمانه نباشند.
 
ماده (47) در مواردی که اصل داده ها یا سیستم های رایانه ای یا مخابراتی توقیف می شود، قاضی موظف است با لحاظ نوع و میزان داده ها و نوع و تعداد سخت افزارها و نرم افزارهای مورد نظر و نقش آنها در جرم ارتکابی، در مهلت متناسب و متعارف نسبت به آنها تعیین تکلیف کند. 

ماده (48) متضرر می تواند در مورد عملیات و اقدام های مأموران در توقیف داده  ها و سیستم  های رایانه  ای و مخابراتی، اعتراض کتبی خود را همراه با دلایل ظرف ده روز به مرجع قضایی دستور دهنده تسلیم نماید. 
به درخواست یاد شده خارج از نوبت رسیدگی گردیده و تصمیم اتخاذ شده قابل اعتراض است.

 

 

مبحث پنجم ـ شنود محتوای ارتباطات رایانه ای 
ماده (49) شنود محتوای در حال انتقال ارتباطات غیر عمومی در سیستم های رایانه ای یا مخابراتی مطابق مقررات راجع به شنود مکالمات تلفنی خواهد بود.
 
تبصره ـ دسترسی به محتوای ارتباطات غیر عمومی ذخیره شده، نظیر پست الکترونیکی یا پیامک در حکم شنود و مستلزم رعایت مقررات مربوط است.

 

فصل سوم ـ سایر مقررات 
ماده (53) به منظور ارتقای همکاری های بین المللی در زمینه جرائم رایانه ای، وزارت دادگستری موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اقدامات لازم را در زمینه تدوین لوایح و پیگیری امور مربوط جهت پیوستن ایران به اسناد بین المللی و منطقه ای و معاهدات راجع به همکاری و معاضدت دو جانبه یا چند جانبه قضایی انجام دهد. 

ماده (54) در مواردی که سیستم  رایانه ای یا مخابراتی به عنوان وسیله ارتکاب جرم بکار رفته و در این قانون برای عمل مزبور مجازاتی پیش بینی نشده است، مطابق قوانین جزایی مربوط عمل خواهد شد. 

تبصره ـ در مواردی که در بخش دوم این قانون برای رسیدگی به جرایم رایانه  ای مقررات خاصی از جهت آیین دادرسی پیش بینی نشده است طبق مقررات قانون آیین دادرسی کیفری اقدام خواهد شد. 

ماده (55) میزان جزاهای نقدی این قانون بر اساس نرخ رسمی تورم حسب اعلام بانک مرکزی هر سه سال یک بار با پیشنهاد رئیس قوه قضاییه و تصویب هیأت وزیران قابل تغییر است.

ماده(56) وزارت  دادگستری موظف است ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این قانون با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات آئین نامه های مربوط به جمع آوری و استناد پذیری ادله الکترونیکی را تهیه کند و به تصویب رئیس قوه قضائیه خواهد رسید.

 

ماده (57) قوانین و مقررات مغایر با این قانون ملغی است.